Wortelstokken zijn een beetje zoals ijsbergen: je bewondert het deel boven water zonder te vermoeden wat er zich buiten het zicht verbergt. Als je wilt voorkomen dat je tuin hetzelfde lot ondergaat als de Titanic, leer dan je tegenstander kennen.

Wortelstokken zijn de ondergrondse en soms onderwaterliggende stengels van vaste planten. Ze zitten vol voedselreserves. Daardoor kunnen de planten zich tijdens de vegetatieve rustperiode voeden, zelfs als er boven de grond geen bladeren meer zijn.

Wortelstokken passen zich aan de helling en de samenstelling van de grond aan. Ze liggen eerst languit en horizontaal, maar gaan schuin groeien als ze op rotsen of onstabiele grond stuiten.

Ze hebben bladeren die zijn teruggebracht tot schubben, een wortelstelsel, knooppunten en knoppen. Die knoppen produceren bovengrondse stengels en bloemen. Zodra de plant haar levenscyclus heeft voltooid, verwelkt ze en sterft ze af. De ondergrondse stengel brengt dan weer een nieuwe uitloper voort. Eén en dezelfde wortelstok kan tegelijkertijd meerdere uitlopers voortbrengen.

Sommige planten met een wortelstok verspreiden zich in bosjes en blijven dicht bij de moederplant. Maar andere, de kruipende wortelstokken, vertakken zich onder de grond en vormen talloze knoppen. Het voordeel? De plant vermenigvuldigt zich en vormt binnen een paar maanden een bloeiende border of een haag. Het nadeel? Ze kan oncontroleerbaar worden en je tuin en die van de buren overwoekeren.

Binnenshuis blijven de wortelstokken binnen de pot. Je kunt dus gerust een konijnenpootvaren, een paradijsvogelplant, een {{ link_to_variety("01FKK61NV49P4A64J7AS6PVGFR") }} of een {{ link_to_variety("01G3XS1HF1FZPR31X46JM13X5W") }} in huis halen zonder dat je het risico loopt overspoeld te worden. Maak gebruik van het jaarlijkse verpotten om je exemplaar te vermeerderen door de polletjes te verdelen.

Maak je ook geen zorgen als je niet-uitlopende wortelstokken, zoals pioenrozen, gladiolen, daglelies en irissen, in de volle grond plant. Hun verspreiding blijft beperkt tot een straal van zo'n tien centimeter.

Als je bamboe, {{ link_to_variety("01FY9YQYXQS62G7AFANHG14VA1") }}, lelietjes-van-dalen of munt in de tuin wilt zetten, zijn er wel wat voorzorgsmaatregelen nodig. Deze uitlopende wortelstokken breiden zich uit en kunnen onkruid worden. Je kunt ze het beste in potten buiten planten, zodat je de groei onder controle houdt. Een andere oplossing: graaf een wortelbarrière in de grond om te voorkomen dat de ondergrondse stengels zich verspreiden. Zonder deze barrière is het lastig om van die ongewenste planten af te komen. Bereid je voor op snoeien, graven en uitrukken.

Wortelstokken zitten boordevol zetmeel en eiwitten en zijn vaak eetbaar. In onze moestuinen verbouwen we asperges, witlof en cichorei. In mildere klimaten kweekt men maniok, kurkuma en canna. De aardappel, de aardpeer en de yam zijn dan weer wortelstokken die in knollen zijn veranderd.